Nhiều chủ shop nhập hàng 1688 về bán rồi tính lãi bằng cách lấy giá bán trừ giá mua. Kết quả trông ổn, nhưng khi tới mùa quyết toán thuế, hoặc khi sàn báo cáo doanh thu về cơ quan thuế, con số thực trong tài khoản thường thấp hơn nhiều so với "lãi" đã tính. Bài này tổng quan các loại thuế áp lên mô hình bán hàng nhập online dành cho hộ kinh doanh, và lý do việc tính thuế vào từ đầu giúp bạn định giá đúng thay vì bán xong mới hụt tiền.
Tại sao không thể bỏ qua thuế khi tính giá vốn
Với người bán trên TikTok Shop, Shopee hay Lazada, doanh thu không còn nằm trong tối. Từ năm 2022, các sàn thương mại điện tử tại Việt Nam có nghĩa vụ khai và nộp thuế thay cho người bán, hoặc cung cấp dữ liệu doanh thu cho cơ quan thuế. Điều đó có nghĩa là cơ quan thuế biết bạn bán bao nhiêu, dù bạn chưa tự khai.
Nếu bạn hoạt động dưới dạng hộ kinh doanh, ngưỡng phải đăng ký thuế là doanh thu trên 100 triệu đồng mỗi năm. Dưới mức đó về mặt kỹ thuật không phải nộp, nhưng một shop bán đều trên sàn thường vượt ngưỡng này trong vài tháng. Bước vào kinh doanh với giả định "mình chưa phải lo thuế" rất dễ trở thành nợ thuế cộng dồn khi doanh thu tích lại.
Các loại thuế cần biết với hộ kinh doanh bán online
Hộ kinh doanh bán hàng nhập khẩu online thường đối mặt với hai sắc thuế chính.
Thuế giá trị gia tăng (VAT). Hộ kinh doanh nộp theo phương pháp khoán hoặc trực tiếp. Phương pháp phổ biến nhất là khoán thuế khoán, trong đó cơ quan thuế dựa trên doanh thu khai để xác định mức thuế hằng năm, thay vì tính từng hóa đơn. Tỷ lệ VAT áp cho hàng hóa nói chung là 10%, nhưng thuế khoán thực tế thường thấp hơn vì được tính trên phần doanh thu ước tính, không phải toàn bộ doanh thu.
Nếu bạn đăng ký hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp trực tiếp (dựa trên doanh thu thực), tỷ lệ VAT trực tiếp với hàng hóa thường là 1% trên doanh thu. Con số này khác với doanh nghiệp tư nhân hay công ty TNHH, vốn tính VAT trên giá trị tăng thêm (đầu ra trừ đầu vào).
Thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Hộ kinh doanh không nộp thuế thu nhập doanh nghiệp, mà nộp TNCN thay. Với hoạt động kinh doanh hàng hóa, tỷ lệ TNCN khoán thường là 0,5% trên doanh thu (nếu kinh doanh hàng hóa thuần túy). Một số địa phương và tình huống cụ thể có thể áp dụng tỷ lệ khác; con số này mang tính tham chiếu, nên đối chiếu với cơ quan thuế địa phương trước khi khai.
Gộp lại, tổng thuế khoán phổ biến với hộ kinh doanh bán hàng hóa thường rơi vào 1,5% trên doanh thu (1% VAT + 0,5% TNCN), nhưng đây là mức chung, mức thực tế phụ thuộc vào loại hàng và cơ quan thuế địa phương.
Thuế nhập khẩu và VAT nhập khẩu
Ngoài thuế bán ra, còn có lớp thuế ngay khi hàng qua biên giới.
Thuế nhập khẩu phụ thuộc vào mã HS của hàng hóa và nguồn gốc xuất xứ. Hàng nhập từ Trung Quốc qua kênh chính ngạch chịu thuế suất theo biểu thuế MFN (Most Favoured Nation) hoặc ACFTA nếu hàng có C/O Form E hợp lệ. Nhiều mặt hàng tiêu dùng thông thường như phụ kiện điện tử, đồ gia dụng, quần áo có thuế suất từ 0% đến 20%, tùy nhóm mã.
VAT nhập khẩu là 10% tính trên (giá CIF + thuế nhập khẩu). Đây là khoản phải nộp khi thông quan chính ngạch, không phụ thuộc vào việc bạn là hộ kinh doanh hay công ty.
Cả hai khoản này cộng thẳng vào giá vốn. Một lô hàng trị giá 10 triệu đồng (giá xuất xưởng 1688) sau khi cộng cước, thuế nhập khẩu 10% và VAT nhập 10%, tổng giá vốn khi hàng về kho Việt Nam có thể đã là 15 đến 17 triệu đồng, chưa tính phí trung gian và hao hụt.
Tại sao không tính thuế từ đầu dẫn đến định giá sai
Vấn đề không chỉ là "thiếu tiền lúc nộp thuế". Vấn đề là giá bán bị đặt sai từ đầu.
Ví dụ đơn giản: một sản phẩm có giá vốn nhập về thực tế là 120.000 đồng mỗi chiếc (sau đủ phí vận chuyển và thuế nhập). Bạn bán ở 200.000 đồng, nhìn vào thấy lãi 80.000 đồng. Nhưng khi trừ phí sàn và thanh toán (khoảng 5% đến 8% tùy sàn, tức 10.000 đến 16.000 đồng), chi phí quảng cáo mỗi đơn (giả sử 20.000 đồng), và 1,5% thuế doanh thu trên 200.000 đồng (3.000 đồng), lãi thực còn lại là dưới 50.000 đồng, tức chưa tới 25% giá bán. Nếu có thêm hàng hoàn trả hay hàng lỗi, con số này về gần 0 hoặc âm.
Nếu bạn đặt giá trước khi tính đủ các lớp phí và thuế, bạn không hề định giá. Bạn đang đoán. Kết quả phổ biến là shop bán được nhiều đơn nhưng không tích được tiền, vì mỗi đơn chỉ "có lời" trên bảng tính chứ không phải trong tài khoản ngân hàng.
Cách tính thuế vào giá vốn một cách thực tế
Không cần phần mềm kế toán phức tạp để bắt đầu. Cách tối giản là cộng thuế vào giá vốn như một khoản phí bắt buộc trước khi tính biên lãi.
Bước 1: Tính giá vốn về kho Việt Nam đủ lớp. Giá hàng 1688 (quy về đồng theo tỷ giá, khoảng 3.600 đồng một tệ, kiểm tra lại khi tính), cộng phí ship nội địa Trung về kho gom, cộng cước về Việt Nam (theo cân hoặc khối tùy loại hàng), cộng thuế nhập khẩu và VAT nhập, cộng phí trung gian nếu có (thường vài phần trăm giá trị lô).
Bước 2: Cộng chi phí bán hàng. Phí sàn (TikTok Shop, Shopee, Lazada mỗi sàn một mức, thay đổi theo thời gian, nên kiểm tra trực tiếp trong seller center), phí thanh toán, chi phí quảng cáo ước tính mỗi đơn (lấy tổng ngân sách ads chia số đơn kỳ vọng).
Bước 3: Cộng thuế bán ra. Với hộ kinh doanh bán hàng hóa, cộng khoảng 1,5% doanh thu bán vào chi phí mỗi đơn. Tính trên giá bán dự kiến, không phải giá vốn.
Bước 4: Biên lãi thực. Giá bán dự kiến trừ tất cả các khoản trên. Nếu con số này còn đủ để bù đắp công vận hành và còn dư, sản phẩm có thể nhập. Nếu không, giá phải được điều chỉnh trước khi đặt hàng, không phải sau khi hàng về.
Hộ kinh doanh vs công ty: khi nào cần chuyển dạng
Một câu hỏi thực tế: khi nào nên chuyển từ hộ kinh doanh sang công ty TNHH hoặc doanh nghiệp tư nhân?
Hộ kinh doanh đơn giản hơn về thủ tục, nhưng có một số giới hạn. Hộ không xuất được hóa đơn VAT cho khách hàng doanh nghiệp (B2B), không khấu trừ được VAT đầu vào theo cơ chế khoán, và nếu doanh thu tăng cao thì thuế khoán có thể không còn tối ưu so với cơ chế khấu trừ thực.
Nếu khách hàng lớn yêu cầu hóa đơn VAT, hoặc nếu doanh thu lên đến mức hàng tỷ đồng mỗi năm và bạn cần tối ưu thuế đầu vào, việc chuyển sang công ty sẽ cho phép khấu trừ VAT hàng nhập và giảm nghĩa vụ VAT thực. Nhưng với quy mô hộ kinh doanh bán lẻ bình thường, giữ cơ chế hộ và tính đủ thuế vào giá vốn ngay từ đầu là cách thực tế nhất.
Tạm kết
Thuế không phải khoản phát sinh bất ngờ. Nó là một lớp chi phí xác định, cần được cộng vào giá vốn từ lúc chọn hàng, cùng với cước, phí sàn và quảng cáo. Shop tính đủ từ đầu đặt được giá bán đúng. Shop bỏ qua thì đặt giá thiếu, bán nhiều mà không tích được tiền, rồi bất ngờ khi cơ quan thuế nhắc đến khoản nợ cộng dồn. Mỗi quyết định nhập hàng nên đi kèm con số thuế ước tính, không phải để sợ thuế, mà để biết mình thực sự đang kiếm bao nhiêu trên mỗi đơn.