Chọn tuyến vận chuyển sai không chỉ tốn thêm tiền, nó còn có thể giết biên lãi của cả lô hoặc làm hàng về trễ đúng dịp cao điểm. Bài này nói về cách khớp loại hàng với tuyến phù hợp theo giá trị, cân nặng và độ gấp, thay vì mặc định đi một tuyến cho mọi thứ.
Ba tuyến chính từ 1688 về Việt Nam
Trước khi so hàng theo tuyến, cần nắm rõ ba lựa chọn phổ biến nhất mà chủ shop đang dùng.
Vận chuyển hàng không (air freight). Hàng được gom tại kho Trung Quốc, bay về Việt Nam trong khoảng 3 đến 7 ngày làm việc tùy hãng và cửa khẩu. Nhanh nhất, nhưng giá cước tính theo cân thực hoặc cân thể tích (lấy số nào cao hơn), thường từ 18.000 đến 35.000 đồng mỗi 100 gram tùy dịch vụ và thời điểm. Hàng không chỉ có lý khi giá trị hàng đủ cao so với phí vận chuyển, hoặc khi cần hàng gấp để kịp chiến dịch.
Vận chuyển đường bộ (road freight, thường gọi là hàng bộ). Hàng đi xe tải qua cửa khẩu biên giới, thường mất 5 đến 10 ngày. Giá cước thấp hơn không nhiều so với hàng không nếu hàng nhẹ, nhưng lại rẻ hơn đáng kể với hàng nặng và cồng kềnh vì hầu hết tính theo cân thực. Tuyến này phổ biến với hàng nặng, hàng có kích thước lớn và hàng giá trị thấp mà không đáng đi không.
Vận chuyển đường biển (sea freight). Hàng được đóng vào container, đi cảng, về Việt Nam mất khoảng 18 đến 30 ngày tùy cảng xuất và nhập. Cước rẻ nhất trên mỗi kilogram, phù hợp với hàng số lượng lớn, hàng nặng hoặc hàng mà thời gian không quan trọng. Nhược điểm là thời gian dài, vốn bị chôn lâu hơn, và cần lên kế hoạch sớm hơn nhiều so với hai tuyến còn lại.
Khớp tuyến theo loại hàng
Không có tuyến nào luôn tốt hơn tuyến nào. Câu hỏi đúng là: loại hàng này có đặc điểm gì, và đặc điểm đó nên đi tuyến nào.
Hàng nhỏ nhẹ, giá trị cao. Điện thoại, phụ kiện điện tử, đồng hồ, trang sức, mỹ phẩm cao cấp. Những mặt hàng này hợp với hàng không vì chi phí cước tính trên mỗi đồng hàng là thấp, tốc độ về nhanh giúp giảm rủi ro biến động tỷ giá và thị trường, và giá trị hàng đủ lớn để bảo hiểm hàng không đáng mua nếu cần.
Ví dụ thực: một lô phụ kiện điện thoại 10 kg, giá hàng 3 triệu đồng, cước hàng không tốn khoảng 350.000 đến 500.000 đồng. Tỷ lệ cước trên hàng chỉ tầm 12 đến 17 phần trăm. Đi đường biển tiết kiệm khoảng 200.000 đồng nhưng chôn vốn thêm 20 ngày, rủi ro hàng bị trì hoãn đúng mùa bán. Với nhóm này, hàng không thường thắng về tổng chi phí thực.
Hàng nặng, cồng kềnh, giá trị thấp trên mỗi kg. Đồ gia dụng, dụng cụ bếp, đồ chơi trẻ em to, thiết bị thể thao cỡ lớn. Hàng không là thảm họa với nhóm này: một bộ thảm yoga hoặc một đơn đồ bếp 30 kg đi hàng không có thể tốn cước còn cao hơn tiền hàng. Đường bộ hoặc đường biển là lựa chọn mặc định.
Với hàng nặng cỡ vừa (20 đến 50 kg), đường bộ thường là điểm giữa hợp lý: nhanh hơn đường biển và rẻ hơn đáng kể so với hàng không. Với lô hàng lớn từ 100 kg trở lên và không gấp, đường biển tiết kiệm được khoản tiền đủ lớn để bù thêm vài tuần chờ đợi.
Hàng mùa vụ và hàng theo trend ngắn. Nếu bạn nhập hàng cho Tết, 11/11 hay 8/3, hoặc đang chạy theo một trend TikTok đang nổi, thời gian là yếu tố quyết định. Hàng về trễ một tuần đúng đỉnh của chiến dịch là mất trắng cơ hội. Nhóm này gần như mặc định đi hàng không, và chi phí cước cao hơn là chi phí bảo hiểm cho việc hàng về đúng lúc.
Một lưu ý thực tế: nếu bạn xây lịch nhập cho mùa vụ, tính ngược từ ngày bán, cộng thêm thời gian dự trù cho thông quan và kiểm hàng. Đường biển thường mất 25 đến 35 ngày tổng từ khi đặt xưởng đến khi hàng về kho bạn. Đường bộ khoảng 12 đến 18 ngày. Hàng không khoảng 7 đến 12 ngày. Những con số này là ước tính thông thường, thực tế có thể lệch tùy tuyến, tuyến và dịch vụ.
Hàng có rủi ro về pháp lý hoặc kiểm định. Thực phẩm, mỹ phẩm chức năng, đồ trẻ em có yêu cầu an toàn, thiết bị điện. Với nhóm này, cách vận chuyển ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát hồ sơ thông quan. Đường chính ngạch (hàng không hoặc biển chính ngạch) dễ làm đủ hồ sơ hơn, trong khi một số tuyến đường bộ tiểu ngạch có thể giúp qua nhanh hơn nhưng đổi lại không có chứng từ đầy đủ. Nếu bạn cần hóa đơn VAT đầu vào hoặc chứng nhận kiểm định, phải chọn tuyến có khả năng xuất chứng từ đầy đủ ngay từ đầu.
Vai trò của dịch vụ order trong lựa chọn tuyến
Phần lớn chủ shop nhập 1688 không đi trực tiếp mà qua dịch vụ order (còn gọi là công ty vận chuyển Trung-Việt). Những dịch vụ này gom hàng từ nhiều nhà cung cấp về kho Trung Quốc của họ rồi vận chuyển về Việt Nam theo lô.
Phí dịch vụ order thường tính vài phần trăm trên giá trị hàng, hoặc một mức phí cố định theo cân. Con số thực tế thay đổi nhiều theo dịch vụ, nên cần hỏi trực tiếp và so ít nhất hai đến ba bên trước khi chọn. Điều quan trọng là phí order này là một lớp chi phí riêng, không nằm trong cước vận chuyển, và cần được tính vào giá vốn.
Một vài điều cần kiểm tra khi chọn dịch vụ:
- Tuyến nào họ mạnh. Có dịch vụ tốt về hàng không, có dịch vụ chuyên đường bộ. Đừng chọn dịch vụ đường bộ rồi yêu cầu đi hàng không, chất lượng xử lý sẽ khác.
- Chính sách với hàng lỗi và hàng thất lạc. Nếu hàng bị hỏng hoặc thất lạc trên đường, dịch vụ có bảo hiểm hay không, và mức bồi thường là bao nhiêu.
- Kho gom có ở đâu và gom được bao nhiêu nhà cung cấp cùng lô. Kho gom tốt sẽ giúp tiết kiệm đáng kể cước vì gom nhiều đơn nhỏ thành một lô lớn. Nếu bạn đặt từ nhiều xưởng khác nhau trên 1688, đây là yếu tố quan trọng để giảm chi phí.
Cách tính nhanh tuyến nào hợp lý hơn
Khi phân vân giữa hai tuyến, một cách đơn giản là tính chi phí cước trên mỗi đồng giá trị hàng.
Lấy tổng cước vận chuyển dự kiến chia cho giá trị lô hàng. Nếu tỷ lệ này cao hơn 20 đến 25 phần trăm, đó là dấu hiệu bạn đang chọn sai tuyến cho loại hàng này, hoặc lô hàng quá nhỏ để đi tuyến đó hiệu quả.
Hàng không hợp lý khi cước dưới 15 phần trăm giá trị hàng. Đường bộ thường phù hợp khi cước vào khoảng 10 đến 20 phần trăm. Đường biển tốt nhất khi lô đủ lớn để cước xuống dưới 8 đến 10 phần trăm và thời gian không gấp.
Những con số này chỉ là ngưỡng tham khảo chứ không phải quy tắc cứng. Thực tế còn phụ thuộc vào loại hàng, tuyến cụ thể và từng dịch vụ. Nhưng nếu tỷ lệ cước trên hàng đang quá cao, đó là tín hiệu cần xem lại.
Gom hàng để tối ưu cước
Một lỗi phổ biến là đặt hàng từ nhiều nhà cung cấp khác nhau rồi cho mỗi đơn đi riêng. Chi phí cước mỗi đơn nhỏ tính theo mức tối thiểu (minimum charge) thường đắt hơn nhiều so với gom vào một lô lớn.
Nếu bạn đang thử nhiều nhà cung cấp cùng lúc, hoặc nhập nhiều SKU nhỏ từ các xưởng khác nhau, hãy gom về kho trung chuyển của dịch vụ order trước, rồi vận chuyển về Việt Nam một lần. Chênh lệch cước có thể lớn đáng kể, đặc biệt với đường biển khi lô nhỏ buộc phải đi LCL (ghép container) và chịu thêm phí xử lý.
Khi gom hàng, cũng tiện để kiểm tra lại số lượng và tình trạng hàng tại kho Trung Quốc trước khi hàng lên đường về. Một số dịch vụ cho phép chụp ảnh kiểm hàng tại kho gom, đây là bước tiết kiệm nhiều đau đầu sau này.
Tạm kết
Tuyến vận chuyển không phải quyết định một lần cho tất cả. Nó thay đổi theo loại hàng, giá trị lô, mùa vụ và độ gấp của từng đợt nhập. Hàng nhỏ nhẹ giá trị cao thì hàng không. Hàng nặng không gấp thì đường bộ hoặc đường biển. Hàng theo trend hoặc mùa vụ thì ưu tiên tốc độ hơn tiết kiệm. Tính tỷ lệ cước trên giá trị hàng trước khi chốt, và gom hàng trước khi vận chuyển để không trả thêm tiền không cần thiết.