Ký gửi và mua đứt là hai cách nhập hàng 1688 hoàn toàn khác nhau về bản chất, và chọn sai hình thức so với quy mô shop của bạn có thể làm chết vốn hoặc mất nguồn hàng tốt. Bài này không giải thích lại khái niệm cho có, mà đặt hai hình thức cạnh nhau theo ba tiêu chí bạn thực sự cần khi ra quyết định: dòng tiền, rủi ro tồn kho, và quyền thương lượng giá. Đọc xong bạn nên biết mình thuộc nhóm nào, không phải nghe lời khuyên chung chung.
Ký gửi và mua đứt: khác nhau ở chỗ nào
Mua đứt là bạn thanh toán trước cho xưởng, nhận hàng về kho mình, và sở hữu hàng ngay từ lúc chuyển tiền. Xưởng không còn liên quan gì đến việc hàng đó bán được hay không. Đây là hình thức phổ biến nhất khi nhập hàng 1688 qua các kênh order truyền thống.
Ký gửi (consignment) thì ngược lại. Xưởng giữ hàng, bạn chỉ trả tiền khi bán được hoặc theo mốc thời gian hai bên thỏa thuận trước. Về bản chất, xưởng đang cho bạn vay hàng, và họ tính rủi ro đó vào giá.
Hai hình thức này không phải hai thái cực tách biệt. Rất nhiều xưởng trên 1688 áp dụng mô hình lai: bạn đặt cọc 30-50% giá trị đơn hàng, phần còn lại ký gửi và thanh toán dần theo doanh số hoặc theo deadline cố định.
Ví dụ dễ hình dung nhất là ngành thời trang mùa vụ. Một shop nhập áo khoác đông mua đứt 500 chiếc giá 45 tệ/chiếc, trả đủ 22.500 tệ ngay khi xưởng xuất hàng. Nếu bán chậm, hàng ế nằm kho là chuyện của shop. Cùng lô hàng đó nếu ký gửi, giá có thể lên 52-54 tệ/chiếc, nhưng shop chỉ trả tiền theo từng đợt bán ra, và phần chưa bán hết có thể trả lại xưởng sau 45 ngày theo thỏa thuận.
Áp lực dòng tiền: bên nào giữ tiền lâu hơn
Mua đứt là hình thức đốt vốn nhanh nhất. Tiền ra ngay lập tức, và toàn bộ số vốn đó bị khóa vào hàng tồn kho cho đến khi bán được đồng đầu tiên. Nếu vòng quay hàng chậm, đây là rủi ro tài chính lớn nhất với shop nhỏ, vì tiền chết nằm trong kho trong khi bạn vẫn phải trả các chi phí vận hành khác.
Ký gửi giúp bạn giữ vốn lưu động tốt hơn hẳn. Nhưng đổi lại, giá nhập thường cao hơn 10-20% so với mua đứt, vì xưởng đang gánh rủi ro thanh khoản thay bạn và tính phí cho việc đó.
Nếu ngành hàng của bạn quay vòng nhanh, dưới 30 ngày từ lúc nhập đến lúc bán hết, mua đứt vẫn lợi hơn về biên lợi nhuận dù áp lực dòng tiền cao hơn. Ngược lại, ngành quay chậm hoặc mùa vụ ngắn thì ký gửi đáng cân nhắc hơn dù giá vốn cao hơn. Việc này liên quan trực tiếp đến cách bạn quản lý dòng tiền nhập hàng từ 1688, không thể tách rời khỏi quyết định chọn hình thức nhập.
Một điểm hay bị hiểu lầm: ký gửi không phải là xưởng giữ hàng miễn phí vô thời hạn cho bạn. Gần như mọi thỏa thuận ký gửi đều có deadline thanh toán cụ thể, thường 30-60 ngày. Quá hạn mà chưa thanh toán, xưởng có quyền đòi nợ hoặc ngừng cung cấp đơn tiếp theo.
Rủi ro tồn kho: ai chịu hàng ế, hàng lỗi
Với mua đứt, bạn gánh toàn bộ rủi ro. Hàng không bán được là chuyện của shop. Hàng lỗi phát hiện muộn, sau khi đã thanh toán và nhận hàng về kho, cũng là chuyện của shop tự xử lý với xưởng, thường mất thời gian và khó đòi lại tiền đầy đủ. Đây là lý do việc kiểm tra rủi ro tồn kho khi nhập hàng sỉ nên làm trước khi đặt cọc, không phải sau khi hàng đã về.
Ký gửi chuyển một phần rủi ro tồn kho sang phía xưởng, nhưng không phải toàn bộ. Xưởng thường giới hạn thời gian ký gửi 30-60 ngày, sau đó ép bạn mua lại phần chưa bán hoặc trả hàng về. Nghĩa là rủi ro chỉ được hoãn lại, không biến mất.
Có một rủi ro ẩn ít người nói tới: khi hàng khan hoặc sản xuất không kịp, xưởng thường ưu tiên xuất hàng bán chạy cho khách mua đứt trước, vì đó là đơn chắc chắn có tiền. Khách ký gửi dễ bị chậm giao, hoặc tệ hơn, bị giao hàng tồn kho cũ, lỗi mốt, hàng lỗi nhẹ mà xưởng muốn đẩy đi.
Cách kiểm soát thực tế: yêu cầu xưởng gửi báo cáo tồn định kỳ (hàng tuần hoặc hai tuần một lần), và chốt điều khoản trả hàng bằng văn bản rõ ràng trước khi ký, bao gồm ai chịu phí vận chuyển trả hàng và mốc thời gian cụ thể.
Khả năng thương lượng giá theo từng hình thức
Mua đứt cho bạn lợi thế đàm phán giá tốt hơn hẳn, vì xưởng nhận tiền ngay và không phải lo rủi ro thanh khoản. Với đơn số lượng lớn, gấp 2-3 lần MOQ trở lên, bạn hoàn toàn có cơ sở để ép giá xuống thêm 5-8%. Kỹ thuật cụ thể để làm việc này nằm trong bài về thương lượng giá với xưởng 1688.
Ký gửi thì gần như không có chỗ để ép giá, vì xưởng đã gánh rủi ro thanh khoản thay bạn, giá đó là cái giá của sự an toàn bạn nhận được. Xưởng cũng thường chỉ chấp nhận ký gửi với đối tác có lịch sử mua hàng ổn định, không phải khách mới liên hệ lần đầu.
Chiến thuật thực tế nhiều shop áp dụng: dùng mua đứt cho các SKU đã kiểm chứng bán chạy, nơi bạn tự tin về tốc độ bán và muốn tối ưu giá vốn. Dùng ký gửi để test các SKU mới, rủi ro cao, chưa biết thị trường phản ứng ra sao.
Cũng cần nói thẳng: xưởng lớn trên 1688, những xưởng có đơn hàng ổn định từ nhiều khách, thường không mặn mà ký gửi với shop mới. Họ ưu tiên đối tác đã làm việc lâu năm, có uy tín thanh toán rõ ràng.
Nên chọn hình thức nào theo quy mô shop
Nếu bạn là shop mới, vốn mỏng, chưa có dữ liệu bán hàng để dự đoán tốc độ tiêu thụ, ưu tiên ký gửi hoặc hybrid (đặt cọc một phần, ký gửi phần còn lại) để giảm rủi ro đọng vốn vào hàng chưa chắc bán được.
Nếu shop đã có lịch sử đơn hàng ổn định, biên lợi nhuận tốt, và bạn hiểu rõ tốc độ bán của từng SKU, mua đứt sẽ tối ưu hơn cả về giá vốn lẫn tốc độ nhập hàng, vì không phải chờ xưởng duyệt điều khoản ký gửi.
Mô hình kết hợp thường là lựa chọn thực tế nhất: mua đứt cho các SKU chủ lực đã kiểm chứng, ký gửi cho SKU thử nghiệm hoặc mùa vụ ngắn. Cách này cân bằng được cả dòng tiền lẫn rủi ro thay vì dồn hết vào một hình thức.
Dù chọn hình thức nào, bước kiểm tra xưởng 1688 trước khi đặt hàng vẫn phải làm trước tiên. Xưởng ảo hoặc xưởng không đủ năng lực giao hàng đúng hạn sẽ phá hỏng cả hai hình thức, mua đứt thì mất tiền, ký gửi thì mất thời gian chờ hàng không bao giờ tới.
Câu hỏi thường gặp
Ký gửi 1688 có an toàn không nếu chưa từng làm việc với xưởng? Rủi ro cao hơn mua đứt vì bạn chưa có cơ sở đánh giá độ tin cậy của xưởng. Nên bắt đầu với đơn nhỏ, có hợp đồng hoặc thỏa thuận bằng văn bản rõ điều khoản trả hàng và thanh toán.
Mua đứt có bắt buộc thanh toán 100% trước khi xưởng giao hàng không? Phần lớn trường hợp là có, đặc biệt với khách mới. Một số xưởng chấp nhận cọc 50-70% và thanh toán nốt khi hàng chuẩn bị xuất kho, nhưng đây là ngoại lệ, không phải mặc định.
Làm sao kiểm tra xưởng có thực sự chấp nhận ký gửi hay chỉ hứa miệng? Yêu cầu điều khoản bằng văn bản, kể cả tin nhắn xác nhận trên nền tảng 1688 hoặc hợp đồng đơn giản. Xưởng nghiêm túc sẽ không ngần ngại xác nhận rõ mốc thời gian, giá, và điều kiện trả hàng.
Chi phí phát sinh nào dễ bị bỏ sót khi so sánh hai hình thức này? Phí vận chuyển trả hàng trong ký gửi, phí lưu kho nếu hàng mua đứt tồn lâu, và chênh lệch tỷ giá khi thanh toán nhiều đợt thay vì một lần.
Ordinex hỗ trợ gì khi chủ shop cần quyết định giữa ký gửi và mua đứt? Chúng tôi đang xây Scout để giúp bạn đánh giá xưởng và lịch sử giá trước khi cam kết hình thức nào, và Orders để theo dõi dòng tiền theo từng đơn nhập, dù là mua đứt hay ký gửi. Cả hai đang trong giai đoạn private beta, bạn có thể đăng ký thử tại ordinex.cc.