Nhiều chủ shop nhập hàng 1688 về bán mà không biết rằng pháp luật Việt Nam yêu cầu hầu hết hàng tiêu dùng nhập khẩu phải có nhãn phụ bằng tiếng Việt dán kèm. Thiếu nhãn phụ không chỉ là vi phạm nhỏ: bị phát hiện có thể bị thu hàng, phạt tiền, và mất uy tín trên sàn.
Nhãn phụ là gì và vì sao cần có
Khi hàng về từ Trung Quốc, thường chỉ có nhãn gốc bằng tiếng Trung hoặc tiếng Anh. Người tiêu dùng Việt đọc không được. Pháp luật Việt Nam, cụ thể là Nghị định 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hóa và các văn bản sửa đổi bổ sung sau này, quy định rằng hàng nhập khẩu lưu thông trên thị trường phải có nhãn phụ thể hiện những thông tin cơ bản bằng tiếng Việt.
Nhãn phụ không thay thế nhãn gốc. Nó dán bổ sung lên sản phẩm hoặc bao bì để người mua đọc được thông tin cần thiết. Trách nhiệm dán nhãn phụ thuộc về tổ chức, cá nhân nhập khẩu hoặc bán hàng, không phải nhà cung cấp ở Trung Quốc. Nếu bạn là người nhập và bán, bạn là người chịu trách nhiệm pháp lý.
Hàng nào bắt buộc phải có nhãn phụ
Không phải mọi thứ đều cần xử lý giống nhau, nhưng nhìn chung các nhóm hàng dưới đây đều phải có nhãn phụ khi bán ra thị trường Việt.
- Thực phẩm và đồ uống. Bao gồm đồ ăn vặt, gia vị, thực phẩm chức năng, đồ uống đóng gói nhập từ Trung Quốc. Nhóm này kiểm soát chặt nhất vì liên quan đến an toàn sức khỏe.
- Mỹ phẩm và chăm sóc cá nhân. Kem dưỡng, sữa rửa mặt, son môi, dầu gội nhập đều cần nhãn phụ. Ngoài thông tin chung còn phải ghi rõ thành phần theo quy định của Bộ Y tế.
- Đồ gia dụng và điện máy nhỏ. Nồi, chảo, máy xay sinh tố, phụ kiện nhà bếp, thiết bị điện tử cầm tay nhập từ 1688 đều thuộc diện phải có nhãn phụ khi bán lẻ.
- Đồ chơi trẻ em. Ngoài nhãn phụ thông thường, đồ chơi nhập còn cần ghi rõ độ tuổi phù hợp và cảnh báo an toàn nếu có.
- Phụ kiện điện thoại và thiết bị điện tử. Cáp sạc, tai nghe, ốp lưng có chip mạch, pin dự phòng đều cần có nhãn phụ theo quy định.
- Hàng may mặc và giày dép. Cần ghi thành phần vải, xuất xứ, hướng dẫn bảo quản.
Hàng không cần nhãn phụ theo quy định thường là hàng thô, nguyên liệu, hoặc hàng không phải bán lẻ đến tay người tiêu dùng. Nếu bạn bán lẻ trực tiếp cho người dùng cuối qua TikTok Shop, Shopee hay Lazada, mặc định coi là cần nhãn phụ.
Nhãn phụ phải có những gì
Nội dung tối thiểu bắt buộc theo quy định chung gồm:
- Tên hàng hóa. Tên sản phẩm bằng tiếng Việt, đủ để người mua hiểu đây là gì.
- Xuất xứ hàng hóa. Ví dụ: "Sản xuất tại Trung Quốc" hoặc "Made in China". Không bỏ trống ô này.
- Tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa. Đây thường là thông tin của bạn hoặc công ty bạn với tư cách người nhập khẩu và phân phối.
- Định lượng. Trọng lượng, thể tích, số lượng tùy theo loại hàng.
- Thành phần hoặc thành phần chính. Áp dụng cho thực phẩm, mỹ phẩm, và một số nhóm khác.
- Hạn sử dụng. Bắt buộc với thực phẩm, mỹ phẩm, và hàng có hạn dùng.
- Hướng dẫn sử dụng và bảo quản. Những thông tin người dùng cần để dùng đúng và an toàn.
- Thông tin cảnh báo. Với một số nhóm hàng như đồ chơi, thiết bị điện, mỹ phẩm có thành phần đặc biệt.
Ngoài nội dung tối thiểu chung, từng ngành hàng có thể có yêu cầu riêng. Mỹ phẩm phải liệt kê toàn bộ thành phần theo danh pháp quốc tế (INCI). Thực phẩm phải có thông tin dinh dưỡng theo quy định của cơ quan an toàn thực phẩm. Đồ chơi phải có dấu hợp quy (CR) hoặc chứng nhận kiểm định tương đương nếu bắt buộc theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN).
Nhãn phụ phải rõ ràng, không bong tróc dễ dàng và phải dán trước khi hàng đến tay người mua, không phải sau khi có đơn.
Ai làm nhãn và làm ở đâu
Có ba cách phổ biến chủ shop tự xử lý.
Nhờ xưởng Trung Quốc dán sẵn trước khi giao hàng. Cách này tiện nếu bạn đặt số lượng đủ lớn và có thể gửi file thiết kế nhãn chuẩn cho xưởng. Nhược điểm là bạn cần tin tưởng xưởng dán đúng, đủ, và không bong. Nên kiểm tra mẫu trước khi đặt lô lớn.
Dán nhãn tại kho gom ở Trung Quốc. Nhiều đơn vị vận chuyển hoặc kho gom cung cấp dịch vụ dán nhãn thêm phí. Phí thường dao động vài nghìn đến vài chục nghìn đồng mỗi đơn vị tùy số lượng và độ phức tạp. Cách này phù hợp nếu bạn nhập nhiều mã từ nhiều nhà cung cấp khác nhau.
Tự dán khi hàng về kho Việt Nam. Cách này cho phép kiểm soát chất lượng nhãn tốt nhất, nhưng tốn thêm công và cần quy trình rõ ràng để không sót đơn nào ra thị trường chưa có nhãn. Với shop có kho nhỏ, đây là cách nhiều người làm.
Bất kể cách nào, nội dung trên nhãn phải đúng, và bạn phải lưu bằng chứng rằng hàng đã được dán nhãn trước khi giao cho người mua.
Rủi ro thực tế khi bán thiếu nhãn phụ
Rủi ro không phải chỉ mang tính lý thuyết. Có ba kênh kiểm tra chính mà chủ shop cần biết.
Quản lý thị trường kiểm tra tại kho hoặc điểm bán. Đây là rủi ro với shop có kho hoặc cửa hàng vật lý. Đoàn kiểm tra có thể lấy mẫu bất kỳ sản phẩm nào và nếu thiếu nhãn, toàn bộ lô hàng đó có thể bị tạm giữ hoặc tịch thu. Mức phạt hành chính với vi phạm nhãn hàng hóa có thể từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng tùy quy mô vi phạm.
Người mua khiếu nại lên sàn. Trên TikTok Shop và Shopee, người mua có quyền báo cáo sản phẩm không có thông tin tiếng Việt. Sàn có thể tạm ngưng listing, yêu cầu bổ sung thông tin, hoặc trong trường hợp tái phạm nhiều lần, ảnh hưởng đến trạng thái tài khoản.
Cơ quan thuế xem xét khi kiểm tra hóa đơn. Với shop đi chính ngạch và có hóa đơn, việc bán hàng không có nhãn phụ đúng quy định có thể bị quy là vi phạm điều kiện lưu thông, ảnh hưởng đến hồ sơ thuế.
Nhóm hàng rủi ro cao nhất là thực phẩm, mỹ phẩm và đồ chơi trẻ em vì đây là ba nhóm cơ quan kiểm tra ưu tiên và người mua cũng dễ phát hiện thiếu thông tin nhất.
Sai lầm hay gặp khi làm nhãn phụ
Biết là cần nhãn nhưng làm sai vẫn có thể bị xử phạt. Một số lỗi phổ biến:
- Nhãn dán không đủ thông tin. Nhiều chủ shop chỉ ghi tên sản phẩm và xuất xứ, bỏ sót hạn dùng, thành phần, hoặc thông tin người chịu trách nhiệm.
- Nhãn dán lên nhãn gốc che mất thông tin. Nhãn phụ được phép dán lên nhãn gốc nhưng không được che những thông tin quan trọng của nhãn gốc như hạn sử dụng hoặc ký hiệu an toàn.
- Dùng font chữ quá nhỏ hoặc màu không đọc được. Pháp luật yêu cầu nhãn phải đọc được rõ ràng trong điều kiện ánh sáng thông thường.
- Không cập nhật nhãn khi đổi nhà cung cấp. Nếu bạn chuyển sang nhập từ xưởng khác, thông tin xuất xứ hoặc thành phần có thể thay đổi và nhãn phải cập nhật theo.
- In nhãn sẵn số lượng lớn rồi dùng lâu dài. Nếu quy định thay đổi hoặc bạn đổi nhà cung cấp, đống nhãn cũ không dùng được nữa. In số lượng vừa phải theo lô nhập là an toàn hơn.
Tạm kết
Nhãn phụ tiếng Việt là chi phí thực, mất công thực, nhưng nó cũng là rào cản nhỏ giúp bạn bán hàng bền vững hơn. Shop nào làm đúng ngay từ đầu không cần lo mỗi khi có đợt kiểm tra, không bị người mua phàn nàn vì không đọc được thông tin sản phẩm, và ít rủi ro mất lô hàng vì vi phạm hành chính. Tính chi phí nhãn vào giá vốn từ đầu, đừng để đến lúc bị nhắc nhở mới tính.