Khi xây Scout, có một câu hỏi chúng tôi mất khá lâu để chốt: giá vốn thật nên xuất hiện ở đâu trong luồng của người dùng? Câu trả lời nghe đơn giản nhưng dẫn đến một lựa chọn thiết kế quan trọng, và lý do đằng sau đáng nói ra.
Bài toán người dùng thật sự gặp phải
Một chủ shop ngồi lọc sản phẩm trên 1688 thường làm theo quy trình quen thuộc: dò vài chục mã, bấm vào những mã trông ổn, rồi mới ngồi tính xem nhập cái này thực ra tốn bao nhiêu.
Vấn đề nằm ở chỗ: bước tính giá vốn đó xảy ra sau bước lọc. Người ta đã bỏ thời gian để hứng thú với một sản phẩm, đã tưởng tượng kịch bản bán hàng, đôi khi đã nhắn tin hỏi thử nhà cung cấp, rồi mới ngồi ra giấy tính. Và nhiều lần, con số cuối cùng không hợp lý, nhưng vì đã đầu tư cảm xúc vào sản phẩm đó rồi, người ta vẫn có xu hướng tìm cách biện hộ cho nó.
Đây là lý do người bán kinh nghiệm nói rằng sản phẩm tệ không phải do chọn sai, mà do tính sai hoặc tính muộn.
Giá trên 1688 chỉ là điểm xuất phát
Giá niêm yết trên 1688 không phải giá vốn. Nó là giá xưởng trước khi cộng bất kỳ chi phí nào để đưa hàng về tới kho Việt Nam.
Chi phí thật của một đơn vị hàng nhập bao gồm nhiều lớp. Phí ship nội địa Trung từ xưởng về kho gom (thường do nhà cung cấp báo hoặc ước tính theo cân). Cước quốc tế về Việt Nam, tính theo kg thực hoặc kg khối, tùy cái nào lớn hơn. Thuế nhập khẩu và phí thông quan, tùy nhóm hàng. Phí dịch vụ của bên order trung gian nếu không tự mua trực tiếp, thường vài phần trăm giá trị đơn. Hao hụt dự kiến do hàng lỗi hoặc thất thoát trên đường. Và cuối cùng là quy đổi tỷ giá, vì toàn bộ giá trên 1688 là tiền tệ Trung Quốc.
Mỗi lớp trong số này không lớn nếu nhìn riêng lẻ. Gộp lại, chúng có thể đẩy giá vốn thật lên 30 đến 50 phần trăm so với con số nhìn thấy trên trang sản phẩm 1688. Hàng nhẹ, nhỏ thì ít hơn. Hàng cồng kềnh hoặc đi đường chính ngạch thì có thể hơn.
Tại sao lọc theo giá vốn, không phải lọc theo giá 1688
Khi người dùng lọc sản phẩm theo giá 1688, họ đang so sánh những con số không nói lên được biên lãi thật. Một món giá 15 tệ đi bằng đường biển về Việt Nam, sau đủ phí, giá vốn thật có thể là 100 đến 120 nghìn đồng tùy trọng lượng và nhóm hàng. Một món giá 18 tệ nhưng nhẹ và đi hàng không nhanh thì giá vốn có thể thấp hơn đáng kể.
Nếu công cụ chỉ hiển thị giá 1688 và để người dùng tự cộng các lớp phí sau, hai sản phẩm đó trông gần như giống nhau trong bước lọc. Nhưng biên lãi thật của chúng khác nhau nhiều.
Scout tính toán giá vốn ước tính ngay trong bước lọc. Không phải để thay thế con số chính xác của từng lô hàng, vì chi phí thực tế thay đổi theo số lượng, tuyến đường và thời điểm. Mục đích là để người dùng loại bớt những mã không có cửa ngay từ đầu, trước khi mất thêm thời gian nghiên cứu.
Quyết định thiết kế: không để người dùng tự tính sau
Khi chúng tôi xây bộ lọc, có hai hướng tiếp cận.
Hướng thứ nhất: hiển thị dữ liệu thô, để người dùng tự tính giá vốn trong một công cụ riêng. Nhiều trang tổng hợp thông tin sản phẩm làm theo cách này. Người dùng lọc xong, xuất danh sách, mở bảng tính, điền vào.
Hướng thứ hai: tính giá vốn ước tính ngay trong giao diện lọc, gắn với từng mã sản phẩm, để người dùng thấy biên lãi dự kiến trước khi bấm vào xem chi tiết.
Chúng tôi chọn hướng thứ hai. Lý do không phải vì nó kỹ thuật phức tạp hơn (nó không đơn giản, nhưng không phải lý do quyết định). Lý do là vì dữ liệu mà người dùng cần để ra quyết định đúng phải có mặt đúng lúc họ ra quyết định đó. Nếu con số chỉ xuất hiện sau khi họ đã lọc xong, xem xong, và hứng thú xong, nó đến quá trễ.
Những gì tính được và những gì cần người dùng tự điền
Chúng tôi không giả vờ rằng giá vốn ước tính của Scout là chính xác tuyệt đối. Nó không phải.
Những gì Scout có thể ước tính được: cước vận chuyển theo tuyến thông thường dựa trên trọng lượng và kích thước khai báo, phí thông quan theo mã HS nhóm hàng, phí dịch vụ order theo tỷ lệ chuẩn, và quy đổi tỷ giá theo mức tham khảo cập nhật thường xuyên (hiện tại khoảng 3.600 đồng một tệ, nhưng tỷ giá thật thay đổi theo ngày, cần kiểm tra lại).
Những gì cần người dùng tự xác nhận: phí thực tế của đơn vị vận chuyển cụ thể họ dùng, số lượng đặt (vì bậc giá thay đổi theo lượng), và chi phí đặc thù như kiểm định, nhãn phụ hoặc bảo hiểm hàng hóa nếu cần.
Mục tiêu của con số ước tính trong bộ lọc là để loại bỏ những mã rõ ràng không có lãi. Không phải để thay thế tính toán cẩn thận trước lô đơn lớn.
Margin Engine v0.2: cải thiện độ chính xác ước tính
Hồi tháng 2 năm 2026, chúng tôi ship Margin Engine v0.2 cho Scout, cập nhật cách tính ước tính giá vốn theo mấy hướng.
Thứ nhất, thêm tùy chọn chọn tuyến vận chuyển (đường biển hay hàng không nhanh), vì cùng một sản phẩm mà đi hai tuyến khác nhau thì giá vốn thật có thể chênh nhau đáng kể. Đường biển về thường mất khoảng 18 đến 30 ngày, chi phí thấp hơn nhưng vốn nằm trong đường dài hơn. Hàng không nhanh thì 3 đến 7 ngày nhưng cước cao hơn nhiều, chỉ hợp lý với hàng nhỏ nhẹ giá cao.
Thứ hai, cải thiện xử lý trọng lượng thể tích. Hàng cồng kềnh nhẹ thường bị cước theo khối quy đổi (công thức phổ biến là dài x rộng x cao chia 6.000 tính bằng cm, ra kg), và nhiều người không tính khoản này dẫn đến sai giá vốn khá lớn.
Thứ ba, thêm ô nhập tỷ lệ hàng lỗi dự kiến, vì đây là chi phí thật nhưng hay bị bỏ qua. Nếu 3 phần trăm hàng lỗi, tức là cứ 100 đơn thì mất 3 đơn giá vốn mà không thu được tiền về.
Điều chúng tôi quan sát ở người dùng beta
Trong giai đoạn beta từ năm 2025, chúng tôi quan sát thấy một hành vi nhất quán: người dùng mở Scout không phải để xem sản phẩm mới, mà để nhanh chóng loại bỏ những mã đang cân nhắc.
Quy trình thực tế của họ thường là: có 5 đến 10 mã đang nhắm từ các nguồn khác nhau (TikTok, Shopee, giới thiệu từ người khác), đưa vào Scout để xem giá vốn ước tính và biên lãi dự kiến cùng lúc, rồi loại ngay những mã không qua ngưỡng. Phần còn lại mới đi vào tính toán chi tiết và hỏi thêm xưởng.
Điều này xác nhận giả thiết ban đầu của chúng tôi: công cụ có ích nhất khi nó giúp người dùng loại bỏ nhanh, chứ không phải khi nó thuyết phục người ta chọn cái gì.
Bước tiếp theo của hướng tiếp cận này
Chúng tôi đang làm việc để Scout nhận được dữ liệu thực tế từ các đơn hàng đã chạy qua Orders (module quản lý đơn mua, beta từ tháng 4 năm 2026), để giá vốn ước tính dần được hiệu chỉnh bằng số liệu thật của từng người dùng, thay vì chỉ dùng mức mặc định theo nhóm hàng.
Khi người dùng đã nhập 20 đến 30 đơn với cùng một tuyến vận chuyển và cùng một nhóm hàng, dữ liệu đó là tài sản: nó cho phép ước tính giá vốn các đơn tiếp theo chính xác hơn nhiều so với mức tham khảo chung. Đây là hướng chúng tôi muốn đi tiếp trong phần còn lại của năm 2026.
Tạm kết
Đưa giá vốn vào ngay bước lọc không phải tính năng phụ. Đó là lý do tồn tại của bộ lọc. Một danh sách sản phẩm không có biên lãi ước tính là danh sách mà người dùng phải tự làm phần quan trọng nhất. Chúng tôi muốn phần đó được làm ngay trong công cụ, đúng lúc quyết định đang hình thành, không phải sau khi đã chọn xong rồi mới tính.